10 Nisan 2020 Cuma

Gombe Şempanze Savaşı

gombe-sempanze-savasi

Genellikle "4 Yıl Savaşları" gibi savaş içerikli kavramlar insanlara atfediliyor olsa da, türümüzün yaşayan en yakın kuzeni şempanzelerin davranışlarını daha yakından takip ettikçe, hiç ummadığımız kavramların onları tanımlamak için de kullanılabileceğini görüyoruz. 4 Yıl Savaşları olarak da bilinen "Gombe Şempanze Savaşı", bunun en nefes kesici örneklerinden birisidir.
08 Şubat 2020 Cumartesi 20:14

 Çağrı Mert Bakırcı-Evrim ağacı


Gombe Şempanze Savaşı, 1974-1978 yulları arasında Tanzanya'daki Gombe Ulusal Parkı'ndaki iki şempanze komünitesi arasındaki vahşi çatışmalara verilen isimdir. Savaşın tarafları arasında Kasakela ve Kahama komüniteleri bulunmaktadır. 

 

Bunlardan Kasakela grubu parkın kuzeyini kendi kontrolünde tutarken, Kahama grubu parkın güney bölgesini yönetmektelerdi. Bu iki grup, söz konusu savaştan yıllar önce tek ve büyük bir komünite olarak barış içinde yaşamlarını sürdürmektelerdi. Ancak 1974 senesinde ünlü primatolog Jane Goodall'ın komüniteyi incelemeye başlaması sırasında, şempanzeler arasındaki gruplaşma da giderek netleşmeye başlamıştı. Bu sürtüşmeler, uzman primatologun gözünden kaçmadı ve insanlığın hayvan davranışları alanındaki bilgi birikimine nefes kesen bir sayfa ekledi: Gombe Şempanze Savaşı!

 



Her ne kadar Goodall, grup içi ayrışmayı 1974 yılında tespit etmiş olsa da, Goodall'ın arazi notları üzerinde yapılan bilgisayar-destekli analizler, ayrışmanın tarihinin 1971'e kadar gittiğini ortaya koydu. Notların gösterdiği üzere, Kahama grubu içerisinde 6 yetişkin erkek bulunmaktaydı (bunlar arasında "Hugh", "Charlie" ve "Goliath" olarak bilinen üç meşhur şempanze de vardır). Ayrıca 3 dişi şempanze ve onların yavruları ile "Sniff" isimli 1 adet ergen şempanze de Kahama grubunu oluşturmaktaydı. Öteki grup olan Kasakela ise daha büyüktü: 12 dişi şempanze ve yavruları ile birlikte 8 yetişkin erkek şempanze...

 

Savaşın başlangıcı, 7 Ocak 1974 tarihine denk gelmektedir. Bu tarihte Kasakela grubundan 6 yetişkin erkek, Kahama erkekleri arasında bulunan "Godi" isimli şempanzeye vahşice saldırarak onu öldürmüşlerdir ve böylelikle savaşın ilk vahşi saldırısını gerçekleştirmişlerdir. Saldırı sırasında bir ağacın tepesinde yemeğini yiyen Godi, olay yerinde can vermiştir. Resmi ve bilimsel kayıtlar içerisinde bu, bir şempanze grubunun kendi türlerinden olan bir diğer bireyi kasti olarak ilk öldürüşüdür. 

 

Sonraki 4 sene boyunca Gombe Ulusal Parkı şempanzeleri barış yüzü görememiştir. 4 yıllık savaş sırasında Kahama grubunun 6 erkek şempanzesi de Kasakela savaşçıları tarafından katledilmiştir. Kahama dişilerinden ise 1 tanesi öldürülmüş, 2 tanesi kaybolmuş, 3 tanesi ise Kasakela erkekleri tarafından dövülmüş ve kaçırılmıştır. Bu süreçte yaşananlar, kan dondurucudur ve Jane Goodall'ın kitaplarından şu şekilde okunabilir:

 

"Gombe Şempanze Savaşı boyunca gördüklerimi hazmedebilmek için yıllarca çaba sarf etmem gerekti. Birçok gece uykumda korkuyla uyandım ve savaşın korkunç görüntülerini aklımdan çıkarmaya çabalamak zorunda kaldım. Şempanzelerden biri olan Satan'ın, Sniff'in yüzüne aldığı derin yaradan çenesinden akan kanları içmek amacıyla ellerini bir bardak gibi kullanması... Normalde son derece zararsız olan yaşlı Rodolf'un 2 kiloluk bir taşı Godi'nin yere yığılmış vücuduna vuruşu... Jomeo'nun Dé'nin baldırından bir deri parçasını koparıp atışı... Figan'ın durmaksızın, tekrar tekrar, acımasızca Goliath'ın titreyen bedenini yumruklaması... Ki Goliath, Figan'ın küçüklüğündeki kahramanlarından birisiydi!"

 

Bu başarılı saldırılar sonrasında Kasakela grubu, Kahama grubunun elindeki tüm alanı yavaş yavaş ele geçirmeyi ve kendi topraklarına katmayı başarmıştır. Ne var ki Kasakela'nın bu zaferi kalıcı olmamıştır. Kahama grubunun ortadan kalkışı, Gombe Ulusal Parkı'ndaki güç dengelerini bozmuştur. Kasakela, yeni edindiği topraklar sayesinde bir anda Kalande isimli bir diğer şempanze komünitesi ile komşu haline gelmiştir. Kasakela'nın bu hızlı ve güçlü ilerleyişi, Kalande grubundaki şempanzelerin korumacı bir strateji izlemesine neden olmuştur. 

 

Şempanzeler oldukça öfkeli, kavgacı ve dahası, insanlar için ölümcül olabilecek hayvanlardır. Lütfen sonuna kadar, dikkatle izleyin. Özellikle 1. dakikanın başını izlemeyi ihmal etmeyin. Fakat lütfen dikkatle izleyin. Hareketlerine, kollarına, bağırışlarına, çığlıklarına, kaçışlarına, reflekslerine iyi bakın.

 

Kaynak:Dan Cheng

 

Ne var ki Kalande şempanzeleri hem fiziksel güç bakımından, hem de sayısal olarak Kasakela şempanzelerinden üstündü. Kasakela'nın ilerleyişini durdurmak ve Kasakela'nın toprak kazanmak konusunda ne kadar istekli olduğunu tespit etmek adına Kalande şempanzeleri birkaç defa Kasakela'nın yeni topraklarına saldırı düzenledi. Kasakela, bu güçlü saldırılar sonucunda kısa sürede Kalande'ye boyun eğdi ve kazandığı toprakların büyük bir kısmından çekilmek zorunda kaldı.

 

Her ne kadar bu anlatımlar bazı bilim insanları tarafından "aşırı insanlaştırılmış bir dil kullanmak" ile suçlanmışsa da, sonradan yapılan analizlerin hepsi, Gombe'de yaşananları doğrulamakla kalmadı, Goodall'ın müdahalelerinin hiçbirinin şempanze komüniteleri arasındaki savaşa etki etmediğini, tarafların tamamen doğal nedenlerle bu savaşı başlattığını ortaya koydu. Böylece Gombe Şempanze Savaşı, insanlığın resmi olarak tanıklık ettiği ilk şempanze savaşı olarak bilim tarihindeki yerini aldı.

 

Kaynaklar ve İleri Okuma

*J. Goodall. (2010). Through A Window: My Thirty Years With The Chimpanzees Of Gombe. ISBN:0547488386. Yayın Evi: HMH.

*C. Barras. Only Known Chimp War Reveals How Societies Splinter. (2014, Mayıs 07). Alındığı Tarih: 08 Nisan 2019. Alındığı Yer: New Scientist

*L. P. Zoo. Nature Of War: Chimps Inherently Violent; Study Disproves Theory That 'Chimpanzee Wars' Are Sparked By Human Influence. (2014, Eylül 17). Alındığı Tarih: 08 Nisan 2019. Alındığı Yer: Science Daily

*Wikipedia. Gombe Chimpanzee War. (2019, Nisan 08). Alındığı Tarih: 08 Nisan 2019. Alındığı Yer: Wikipedia


*EVRİM AĞACI

 

Haberin etiketleri:

şempanzeler


Haber okunma sayısı: 1600

Yazdır

YORUM EKLE

Yorum Başlığı

Yorum

YORUMLAR

  • Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.

DİĞER HABERLER

yandas-vakiflara-iki-saatte-izin

Yandaş vakıflara iki saatte izin

09 Nisan 2020 Perşembe 20:18
koronavirus-hastasi-42282-vefat-eden-908

Koronavirüs hastası 42.282 vefat eden 908

09 Nisan 2020 Perşembe 19:58
covid-19dan-olenler-yikanip-kefenlenecek

COVİD-19'dan ölenler yıkanıp kefenlenecek

09 Nisan 2020 Perşembe 18:32
ispanyol-gribinden-covid-19a-gecis

İspanyol gribinden COVİD-19'a geçiş

09 Nisan 2020 Perşembe 17:52
proftan-akla-ziyan-sozler

Prof.'tan akla ziyan sözler

09 Nisan 2020 Perşembe 11:03

ÜLKE GÜNDEMİ

AKP ve MHP yeni düzenlemeyi getirdi

Kılıçdaroğlu'ndan sağlıkta şiddet yasası yorumu: Ben bunu Cumhuriyet Halk Partisinin ve muhalefetin başarısı

Sağlık Bakanlığı Kızılay ve Yeşilay'ı doyurmuş

Sağlık Bakanlığı'nın 2019 yılında Yeşilay ve Kızılay'a milyonlarca lira aktardığı ortaya çıktı.

10 çalışandan 6’sının düzeni değişti

arem tarafından gerçekleştirilen ve Kovid-19 salgını öncesi çalışmakta olan kesimin salgın sırasında ne

Ankara Belediyesi mezarlıkları ziyaretlere kapattı

Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, Başkent’te yaşayan tüm meslek ve yaş grubundan ihtiyaç

CHP'den çarpıcı koronavirüs raporu...

CHP Genel Başkan Yardımcısı Gamze Akkuş İlgezdi raporda karantina altındaki yerleşim yerlerinin çoğunda test

Özel hastanelerin ücret oyunu

Koronavirüs salgını sebebiyle bazı özel hastanelerin, covid-19 hastalarından fark ücreti ya da test, yoğun

İSTANBUL - HAVA DURUMU

ISTANBUL